 Toksoplasma gondii, doğada çok yaygın bulunan, insanlarda genellikle önemli klinik bulgu vermeden enfeksiyon oluşturan, ancak hamilelikteki enfeksiyonunda fetal defektler, spontan abortus gibi problemlere yol açabilen hücre içi bir protozoondur.
Çiğ et tüketiminin yaygın, hijyenik koşulların düşük ve tek konağı olan kedilerin yaygın olduğu ülkemizde seropozitiflik ( etkenle karşılaşmış olmak ) oldukça yüksektir. Parazitin seksüel dönemi kedilerin bağırsağında, aseksüel dönemi ise kedi ve diğer konakların dokularında geçer. Kediler enfekte hayvanın etlerini yiyerek doku kisti veye ovokist şeklinde paraziti alır. Kedinin barsak epitelinde üremesini tamamladıktan sonra milyonlarca ovokist şeklinde dışkı ile atılır. Dış ortamda 1 - 5 gün içinde sporlanarak enfekte edici hale gelirler. Ovokistler dış ortamda aylarca canlı kalır, dezenfektanlara ,ısı ve kuruluğa dirençlidirler. Toksoplazmanın insanlara bulaşma yolları:
1) Kedi dışkısıyla kirlenmiş sebze ve meyvelerle, kontamine ellerle ovokistlerin alınması. En sık bulaşma bu yolla olmaktadır.
2) İçinde doku kisti bulunan enfekte etlerin iyi pişirilmeden veya çiğ olarak yenmesi
3) Organ veya kan nakli
4) Plasenta yoluyla anneden fetusa bulaşma
Ağız yoluyla alınan ovokistler veya doku kistleri barsakta taşizoid formuna dönüşerek epiteli geçip dokulara ulaşır. Bağışıklık sistemi paraziti yok edemediği takdirde özellikle iskelet kası, kalp kası ve beyinde doku kisti formuna dönüşerek sessiz döneme geçer.Toksoplasma gondii, bulaştıktan sonra çoğunlukla klinik bulgu görülmez. En sık görülen bulgu lenf bezlerinde büyümedir. Çoğunlukla cervical lenf bezleri tutulur. Ayrıca halsizlik, ateş, myalji, baş ağrısı ,koryoretinit diğer görülebilen bulgulardır. Parazitin gebelik döneminde alınması durumunda fetusa geçerek birçok defekte yol açabilir. Gebelikten önce enfekte olanlarda fetusa geçiş oldukça nadirdir.
Enfeksiyondan sonra serolojik testlerin pozitifleşmesi için gereken süre 5 - 20 gündür. Toxo - IgG nin pozitifleşmesi ve 2-3 hafta içinde belirgin olarak artması, Toxo-IgM nin pozitifleşmesi akut primer enfeksiyonun tanısında önemlidir. IgM nin bazen çok uzun süre pozitif kalabilmesi nedeniyle tek başına IgM ile akut enfeksiyon tanısı koymak yanıltıcı olabilir.
| |
IgG |
IgM |
Sonucun değerlendirilmesi(Bebekler hariç) |
 |
| |
Negatif |
Negatif |
Serolojik bulgu yok |
|
| |
Negatif |
Şüpheli |
Akut enfeksiyon erken dönem veya yalancı IgM pozitifliği.Tekrarı da aynı çıkarsa muhtemelen enfeksiyon yok |
|
| |
Negatif |
Pozitif |
Akut enfeksiyon erken dönem veya yalancı IgM pozitif -
liği.Tekrarı da aynı çıkarsa muhtemel yalancı IgM pozitifliği |
|
| |
Şüpheli |
Negatif |
İndetermine.Yeni örnekle tekrarla |
|
| |
Şüpheli |
Şüpheli |
İndetermine. Yeni örnekle tekrarla |
|
| |
Şüpheli |
Pozitif |
Muhtemelen akut enfeksiyon.Yeni numunede de aynı sonuç alınırsa referans laboratuara gönder. |
|
| |
Pozitif |
Negatif |
Primer enfeksiyon 1 yıldan önce geçirilmiş |
|
| |
Pozitif |
Şüpheli |
Primer enfeksiyon 1 yıldan önce geçirilmiş veya yalancı IgM pozitifliği. Yeni örnekle aynı sonuç alınırsa referans lab.a gönder |
|
| |
Pozitif |
Pozitif |
Muhtemelen primer enf.son 1 yıl içinde gerçekleşmiş. |
Tablo : Toxo IgG ve IgM nin yorumu için FDA önerileri
Toksoplazma seropozitifliğinin yaygın olduğu Fransa, Avusturya gibi bazı Avrupa ülkelerinde serolojik taramalar zorunludur.
Ülkemizde de yaygın olması nedeniyle gebelerin rutin takibinde yer almaktadır. İdeal olanı gebelik öncesi Toxo - IgG nin bakılmasıdır. Pozitif bulunması durumunda gebelik döneminde fetüsün enfekte olma riski yoktur. Negatif bulunması durumunda enfeksiyonun bulaşma yolları konusunda anne eğitilmeli ve belirli aralıklarla serolojik testler yapılmalıdır.Sadece IgG pozitifliği mevcutsa ve 3 hafta sonraki tekrarda düzeyi aynıysa etkenle aylar - yıllar önce karşılaşılmış demektir. Sadece Toxo-IgM pozitifliği ise akut enfeksiyonun erken döneminde olabileceği gibi çok nadir de olsa etkenle karşılaşılmamasına rağmen doğal IgM antikorlarına bağlı hatalı pozitiflik olabilir ( Bkz. Tablo ). Bazen de primer enfeksiyon sonrası gelişen IgM antikorları çok uzun süre pozitifliğini koruyabilmektedir. Testin 2 - 3 hafta sonra tekrarı ve avidite testlerinin yapılması tanıyı netleştirebilir.
Yüksek avidite primer enfeksiyondan en az 3 - 5 ay geçmiş olduğunu gösterir. Ancak bazen primer enfeksiyondan sonra uzun süre avidite düşük kalabilmektedir. Primer enfeksiyonun gebelikte oluştuğu belirlendikten sonra fetustaki enfeksiyon tanısı için ultrason, amniyosentez ve kordosentezden yararlanılır. Ultrasonda; beyin ventriküllerinde genişleme, intrakranial kalsifikasyon, plasental kalınlaşma ve karaciğer hasarı aranır. 18. haftadan sonra yapılacak amniosentezle alınan sıvıdan çalışılacak Toxo-PCR' ın sensitivitesi % 64, spesifitesi % 100 dür. 22. haftadan sonra yapılabilen kordosentezle alınan fetal kandan yapılan Toxo-IgM testinin sensitivitesi % 80, spesifitesi ise % 91.2 dir.
Primer enfeksiyon, gebeliğin erken döneminde gerçekleşirse fetüsün enfekte olma ihtimali düşük ancak zarar görme ihtimali yüksektir. 12. haftada maternal enfeksiyonun fetusa bulaşma ihtimali % 6 iken bu oran doğuma yakın % 80 leri bulmaktadır. Bu nedenle maternel enfeksiyonun erken tesbiti önemlidir. Fetusta klinik belirti görülme sıklığı ise 12. haftada % 75 iken 40 ncı haftada % 12 lere düşmektedir.
Fetüsün enfeksiyonu sonrası görülebilecek klinik tablolar:
• Fetüsün ölümü,Spontan abortus
• Koryoretinit, intrakranial kalsifikasyon, hidrosefali (klasik triad)
• Duyu kayıpları, gelişme geriliği, mental gerilik, vs.
Enfekte fetüslerin sadece % 10 unda doğumdan hemen sonra klinik bulgular vardır. Hiçbir bulgu vermeyenlerin çoğunda ileri dönemlerde koryoretinit gelişebilmektedir. Bu nedenle doğum öncesi enfeksiyon bulaşma ihtimali olan bütün bebeklerin tedavi edilmesi önerilmektedir. |
|
