Çiftlerin % 10-15' i infertilite nedeni ile doktora başvurmakta, bu infertil grubun yaklaşık % 50' sini erkek hastalar oluşturmaktadır.
| |
|
|
| |
İNFERTİLİTE NEDENLERİ |
% |
 |
| |
Idiopatik |
38,90 |
|
| |
VArikosel ( orta düzeyde veya geniş ) |
25,00 |
|
| |
Varikosel ( küçük ) |
15,30 |
|
| |
Kriptoorsidizm |
6,40 |
|
| |
Genital kanal obstrüksiyonu |
8,60 |
|
| |
Klinifelter' s sendromu |
1,90 |
|
| |
Orsitis |
1,60 |
|
| |
Hipogonadptropik hipogonadizm |
0,60 |
|
| |
Nonmotil sperm |
0,60 |
|
| |
Radyasyon, kemoterapi |
0,50 |
|
| |
Koital hastalıklar |
0,50 |
|
| |
Androjen rezistansi |
0,10 |
|
|
 |
SEMEN ANALİZİ : Subfertil erkekte semen özelliklerinin incelenmesinin klinikte oldukça önemi vardır. Ancak tüm biyolojik sıvılarda olduğu gibi semen de özellikleri açısından değişkenlikler göstermektedir ve bu nedenle araştırılmasında belli kriterlere bağlı kalma gereği vardır.
İnsan semeni günlük varyasyon göstermekte, fizyolojik ve çevresel faktörlere bağlı olarak özellikleri değişebilmektedir. Bunun sonucu olarak sperm parametrelerinde değişkenlikler ortaya çıkmaktadır. Semen kalitesinin normal veya anormal yorumu için en az iki kez semen incelemesi gerekir. Viral enfeksiyonlar, fiziksel veya psikolojik stresler konusunda anamnezi bulunan hastaların 3 ay ara ile semen tetkiki yaptırması gereklidir. Bu yeni bir spermatogenez siklusu demektir.
Bazı durumlarda 3-6 ejekülat incelemesinin gerekli olduğu görülür. Ejekülasyon sıklığı, semen toplama metodu, semen kalitesini etkileyebilir. Semen mastürbasyon ile toplanmalı, vakit geçirmeden laboratuara ulaştırılmalıdır. Isı değişiklikleri ve buharlaşma semenin kalitesini etkileyen faktörlerdendir. Örnek toplandıktan sonra 2 saat içinde incelenmelidir.. Ejekülat volümü, likefikasyon süresi ve viskozite not edilmelidir. Sperm motilttesi 0' dan ( hareketsiz ) +4' e ( fyf progressif hareket ) kadar veya WHO kriterlerine göre A, B, C, D seklinde skorlanmalıdır
Son 10 yıldır sperm motilitesinde CASA teknolojisi yerleşmeye başlamıştır. Computer Assisted Sperm Analizi ( CASA ) ile spermlerin ileri hareketleri daha iyi değerlendirilebilir. Ancak CASA infertilite değerlendirmesinde şart değildir. Normal semen örneklerinde WHO kriterlerine göre motil sperm yüzdesinin % 50 ve üzerinde bulunması gereklidir.
Sperm morfolojisinin değerlendirilmesinin çok değişken olduğu görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütünün ( WHO ) ve Kruger' in Strict kriterleri morfolojik değerlendirmede kullanılmaktadır. WHO kriterlerine göre % 50 olan normal sperm değeri Kruger' e göre % 14 bulunmaktadır. Kruger sistemi spermlerde metrik standartlar ile değerlendirme yapma esasını getirmiştir.
Sperm morfolojik değerlendirmesi otomatik analizörler ile de yapılmaktadır. Ancak araştırıcılar bu değerlendirmenin en iyi visual yapıldığı konusunda hemfikirdirler.
Semende yuvarlak hücrelerin varlığı oldukça önemli bir kriterdir. Ergin germ hücreleri veya lökositler semen yuvarlak hücrelerini oluştururlar. Semen lökositlerinin ayrımı peroxidase boyası ile sağlanmaktadır. Lökosit sayımı da normal sperm sayımı ile birlikte yapılmalıdır. Semen lökosit konsantrasyonu 1 mil / ml olmalıdır. 10^6 nın üzerinde lökosit anormal kabul edilmektedir.
SPERM FONKSİYON TESTLERİ : Yakın zamana kadar bir ejekülatin fertilite potansiyeli sperm sayısı, motilitesi ve morfolojisi ile değerlendirilmekte idi. Ancak son yıllarda sperm ile ilgili yapılan araştırmalar, spermatozoa fonksiyonlarının test edilebileceğini ortaya çıkarmıştır. Spermatozoa normal koşullarda kapasitasyon geçirmekte, akrozom reaksiyonu oluşmakta ve fertilizasyon yapmaktadır. Nukleus dekodansasyonu, servikal mukus, cumulus ophorus, corona radiata, zona pellucida penetrasyonu yapabilmektedir. İdeal olanı spermatozoanın fertilizasyon kapasitesinin doğrudan ölçümü, yani ositler ile inkübasyonudur. Ancak bu rutin olarak mümkün değildir. Spermin fertilizaston Kapasitesinin ölçümünde bazı biyolojik testler geliştirilmiştir. Bunlar zona - free hamster cosit penetrasyon testi ( SPA ), human hemizonal assay ve servikal mukus penetrasyon testidir.
|
| |
Normal Semen Değerleri ( WHO, 1992 ) |
|
| |
Volüm |
>2 ml |
|
| |
pH |
7.2-7.8 |
|
| |
Sperm konsantrasyonu |
>20x10^6 / ml |
|
| |
Total sperm |
40x10^6 |
|
| |
Motilite |
>%50 |
|
| |
Morfoloji |
>%50 |
|
| |
Canlılık |
>%50 |
|
| |
Lökositler |
<10^6 / ml |
|
| |
Fruktoz |
>13 mmol / ejekülat |
|
Hücre fonksiyonlarinin incelenmesinde geliştirilen biyokimyasal testler son yıllarda spermlere de uygulanmaya başlanmıştır. Sperm hücreleri morfoloji ve fonksiyonlarına göre beş organa ayrılabilir.
1) Plazma membrani
2) Akrozom
3) Nukleus
4) Orta kısım
5) Kuyruk ve kontraktil elemanları
Sperm fonksiyonlarının incelenmesinde kullanılan testler canlılık tayini, plazma membraninin hipoosmotik şişme ( HOS ) testi, akrozomun incelenmesinde akrozin aktivitesi ve akrozin reaksiyonu, orta kısım için Kreatinin fosfokinaz testi ve nukleusun kondansasyonu ve heterogenitesinin incelenmesi şeklinde özetlenebilir.
ERKEK İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVAR TESTLERİ
ENDOKRİN TESTLER : FSH, LH, Estradiol, Testosteron tayinleri semen parametreleri ve androjene bağlı karakteristiklerde yetersizlikler olduğunda yapılmalıdır.
Düşük testosteron ve yüksek LH düzeyleri idiopatik hipogonadotropik hipogonadizm ile ilişkilidir.
Düşük FSH ve LH düzeyleri Kallman' s Sendromu ile ilişkili olabilir.
Öncelikle azoospermi veya ileri düzeyde oligozoospermili örneklerde yükselmiş FSH değerleri seminal tubul hasarını göstermektedir.
Normal veya yükselmiş düzeylerde Testosteron ve LH ile birlikte normal FSH androjen rezistanı sendromlarını göstermektedir.
PRL, ACTH, Growth Hormon ve TSH hipofiz ve hipotalamik hastalıkların tanısında kullanılmaktadır.
|
|
