Meslek hastalıkları;belirli bir meslekteki çalışma koşullarına bağlı olarak tekrarlayıcı ve devamlı etkileri sonucu oluşan ve hastalık etkeninin insan vücudunun dışında olduğu hastalıklardır. Kendine özgü bir klinik tablo ile seyreden, belirlenmiş bir etkene dayanan, çalışanlardaki insidansının yüksek olması ile karekterize olan hususlar meslek hastalıklarının en önemli özelliğini oluşturmaktadır. Meslek hastalıkları listesi, Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğü' nde gösterilmiştir. Liste, hastalık hakkında üç nitelik gösterir:
1) Hastalığın Başlıca Semptomları ( Örneğin kurşun zehirlenmesinde "ekstansör kasların felci", Burton çizgisi, karın kolikleri )
2) Hastalık Yapabilecek Başlıca İşler ( Örneğin kurşun zehirlenmesinde akümülatör fabrikaları )
3) Yükümlülük Süresi : Meslek hastalığına sebep olduğu düşünülen işten fiilen ayrılan bir işçinin, ayrıldığı tarih ile hastalığın meydana çıkabileceği en uzun süreye "yükümlülük süresi" denilir. Örneğin kronik kurşun zehirlenmelerinde yükümlülük süresi 3 yıldır. Bunun anlamı; kurşun zehirlenmesi yapabilecek bir işte çalışan bir işçide, o işten ayrıldıktan sonra en geç ne kadar zaman sonra hastalığın meydana çıkabileceğidir. Bu, hastalığın doğurduğu hukuki sorumluluk bakımından son derecede önemlidir. Yükümlülük süresi "maruziyet süresi" ile karıştırılmamalıdır. Bazı hallerde, hastalığın mesleksel kabulü için, o meslekte belirli bir süre çalışmış olmak koşulu aranır. Örneğin silikoz için bu süre 3 aydır. Silikoz yapabilen bir işte en az 3 yıl çalışmış ise, hastalık mesleksel olarak kabul edilir.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu' nda, meslek hastalığı; "sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir" şeklinde tanımlanmıştır. Sigortalının meslek hastalığına tutulduğunun tıbbî belgeler, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi gerekir. Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.
İşe Giriş Muayenelerinin Hukuksal Durumu
Çalışma mevzuatında sağlık raporu alınması gerektiği belirtilen işlerde, böyle bir rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu işe girmeden önce var olduğu tespit edilen veya bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılması sonucu meydana gelen hastalığı nedeniyle, Kurumca sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir. İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir. Sigortalının kendisinden kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması, iş göremezliğinin artması söz konusu ise, geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri azaltılır.
Sonuç olarak:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, meslek hastalıkları konusunda önemli değişiklikler getirmiştir. 506 Sayılı Yasada meslek hastalığı ve iş kazası nedeniyle yapılacak ödenek ve yardımlardan yalnızca SSK sigortalıları yararlanabilirken, 5510 Sayılı Kanun ile, kendi namına çalışanlar da dahil olmak üzere tüm çalışanlar kapsam altına alınmış, meslek hastalığı veya iş kazası sebebiyle yapılan harcamaların karşılanmasına yönelik geri ödeme talebi, kamu işyerleri için engellenmiştir.
Meslek hastalığının geç tespiti, hastanın hastalığının ağırlaşmasına sebep olduğu gibi, sigorta sistemine, işverene, yargıya daha fazla yük getirmektedir. Hastalığın iş ortamından kaynaklandığının tespiti ve oluşan risklerin erken fark edilmesiyle gerekli önlemlerin alınması hem hasta, hem diğer çalışanlar, hem de sigorta açısından zararın daha aza indirilmesini sağlayacaktır. Gerek rücu davalarında gerekse işçiler tarafından açılan davalarda, işletmeler böylece yüksek seviyelerde maddi ve manevi tazminat ödemek zorunda kalmayacaklardır. |
|
